Jeżeli wykonawca przyjął pieniądze za roboty budowlane, ale nie wykonał prac, inwestor powinien najpierw zebrać dowody, wysłać przedsądowe wezwanie do zapłaty, a następnie złożyć pozew o zapłatę. W pozwie można dochodzić zwrotu zaliczki, zapłaconego wynagrodzenia, kosztów zastępczego wykonania robót, odszkodowania oraz odsetek ustawowych za opóźnienie.

Podstawą prawną może być m.in. odpowiedzialność kontraktowa za niewykonanie lub nienależyte wykonanie zobowiązania, umowa o roboty budowlane oraz przepisy o skutkach odstąpienia od umowy. Kodeks cywilny reguluje m.in. odpowiedzialność dłużnika za niewykonanie zobowiązania, umowę o roboty budowlane oraz rozliczenia po odstąpieniu od umowy.

Co zrobić najpierw?

Najpierw trzeba uporządkować sprawę dowodowo. Bez dowodów pozew będzie słabszy, nawet jeżeli klient faktycznie ma rację.

Najważniejsze dokumenty:

1. umowa z wykonawcą,
2. aneksy, kosztorysy, oferty, faktury,
3. potwierdzenia przelewów albo pokwitowania gotówki,
4. korespondencja SMS, e-mail, WhatsApp, Messenger,
5. zdjęcia niewykonanych robót,
6. zdjęcia wadliwych albo porzuconych robót,
7. nagrania, jeżeli są legalnie pozyskane,
8. dane świadków,
9. ewentualna opinia innego wykonawcy,
10. kosztorys dokończenia prac przez inną firmę.

Priorytet praktyczny: zanim złożysz pozew, wyślij wykonawcy mocne przedsądowe wezwanie do zapłaty z terminem 7 dni. To pokazuje sądowi, że inwestor próbował rozwiązać sprawę polubownie.

Jaka jest podstawa prawna roszczenia?

W sprawie o niewykonane roboty budowlane najczęściej powołuje się:

• art. 471 k.c. — odpowiedzialność za niewykonanie albo nienależyte wykonanie zobowiązania,
• art. 647 k.c. — umowa o roboty budowlane,
• art. 494 k.c. — obowiązek zwrotu świadczeń po odstąpieniu od umowy,
• ewentualnie przepisy dotyczące umowy o dzieło, jeżeli zakres prac był mniejszy i bardziej remontowy niż typowo budowlany.

Jeżeli wykonawca miał wykonać określony zakres budowy, remontu albo prac wykończeniowych, ale tego nie zrobił, można żądać zwrotu zapłaconych pieniędzy oraz naprawienia szkody. Przy dużych robotach właściwa będzie kwalifikacja jako roboty budowlane, a przy mniejszych pracach sąd może oceniać sprawę jako umowę o dzieło albo usługę.

Ile kosztuje pozew o zapłatę?

W sprawie o zapłatę trzeba wskazać wartość przedmiotu sporu, czyli kwotę, której dochodzi powód. Dla spraw majątkowych opłata sądowa zależy od wartości roszczenia. Przy roszczeniu powyżej 20 000 zł pobiera się opłatę stosunkową 5% wartości przedmiotu sporu, z ustawowym limitem maksymalnym.

Co do zasady sprawy o prawa majątkowe do 100 000 zł trafiają do sądu rejonowego, a powyżej tej wartości do sądu okręgowego, chyba że ustawa przewiduje wyjątek.

PROCEDURA KROK PO KROKU

Krok 1: Ustalić, czego żądamy

Najpierw trzeba zdecydować, czy żądamy:

1. zwrotu zaliczki,
2. zwrotu całej zapłaconej kwoty,
3. odszkodowania,
4. kosztów wykonania zastępczego,
5. odsetek,
6. kosztów procesu.

Najlepszy wariant: jeżeli wykonawca faktycznie nie wykonał robót, a klient zapłacił, w pozwie żądamy zwrotu zapłaconej kwoty oraz odsetek od dnia wskazanego w wezwaniu do zapłaty.

Krok 2: Wysłać wezwanie do zapłaty

Wezwanie wysłać:

• listem poleconym za potwierdzeniem nadania,
• e-mailem,
• SMS/WhatsApp jako dodatkowo,
• najlepiej na adres z umowy, CEIDG albo KRS.

W wezwaniu trzeba wskazać kwotę, podstawę żądania, numer rachunku, termin zapłaty i zapowiedź pozwu.

Krok 3: Przygotować pozew

Pozew powinien zawierać żądanie, dane stron, wartość przedmiotu sporu, uzasadnienie, dowody i podpis. Kodeks postępowania cywilnego określa elementy pozwu, w tym dokładne żądanie oraz przytoczenie okoliczności faktycznych uzasadniających żądanie.

Krok 4: Złożyć pozew do sądu

Pozew składamy do sądu właściwego:

• zasadniczo według miejsca zamieszkania/siedziby pozwanego,
• ewentualnie według miejsca wykonania umowy, jeżeli wynika to z przepisów o właściwości przemiennej.

Do pozwu dołączamy odpis dla pozwanego i kopie załączników.

Krok 5: Wnieść o nakaz zapłaty

W pozwie warto zawnioskować, aby sąd wydał nakaz zapłaty w postępowaniu upominawczym. Jeżeli sąd uzna, że dokumenty są wystarczające, może wydać nakaz zapłaty bez rozprawy.

WZÓR — PRZEDSĄDOWE WEZWANIE DO ZAPŁATY

[miejscowość], dnia [data] r.

Nadawca:
[Imię i nazwisko / nazwa firmy]
[adres]
[NIP/PESEL — opcjonalnie]
[telefon/e-mail]

Adresat:
[Imię i nazwisko / nazwa wykonawcy]
[adres]
[NIP/PESEL — jeżeli znany]

PRZEDSĄDOWE WEZWANIE DO ZAPŁATY

Działając w imieniu własnym, wzywam Pana/Panią/[nazwę firmy] do zapłaty kwoty [kwota] zł tytułem zwrotu środków zapłaconych za niewykonane roboty budowlane/remontowe wynikające z umowy z dnia [data umowy].

Zgodnie z ustaleniami stron, zobowiązał się Pan/Pani/[firma] do wykonania następujących prac:

[opisać prace: np. wykonanie fundamentów, ścian, dachu, instalacji, tynków, elewacji, prac wykończeniowych]

Pomimo otrzymania zapłaty/zaliczki w kwocie [kwota] zł, roboty nie zostały wykonane w uzgodnionym zakresie i terminie. Do dnia sporządzenia niniejszego wezwania nie doszło do prawidłowego zakończenia prac, a opóźnienie i brak realizacji umowy naraziły mnie na szkodę oraz konieczność dochodzenia roszczeń na drodze sądowej.

W związku z powyższym wzywam do zapłaty kwoty:

[kwota] zł

na rachunek bankowy:

[numer rachunku bankowego]

w terminie 7 dni od dnia doręczenia niniejszego wezwania.

W przypadku braku zapłaty w powyższym terminie sprawa zostanie skierowana na drogę postępowania sądowego bez dalszych wezwań. W pozwie będę dochodzić również odsetek ustawowych za opóźnienie, kosztów procesu, kosztów zastępstwa procesowego oraz ewentualnego dalszego odszkodowania.

Jednocześnie wzywam do pisemnego ustosunkowania się do niniejszego wezwania w terminie 7 dni.

[podpis]

Załączniki:

1. kopia umowy,
2. potwierdzenie przelewu,
3. dokumentacja zdjęciowa,
4. korespondencja stron,
5. inne dokumenty.

WZÓR — POZEW O ZAPŁATĘ ZA NIEWYKONANE ROBOTY BUDOWLANE

[miejscowość], dnia [data] r.

Sąd Rejonowy/Okręgowy w [miasto]
Wydział Cywilny
[adres sądu]

Powód:
[Imię i nazwisko / nazwa firmy]
[adres]
[PESEL/NIP/KRS]
[e-mail, telefon — opcjonalnie]

Pozwany:
[Imię i nazwisko / nazwa firmy wykonawcy]
[adres]
[PESEL/NIP/KRS — jeżeli znany]

Wartość przedmiotu sporu: [kwota] zł

POZEW O ZAPŁATĘ

Działając w imieniu własnym, wnoszę o:

1. zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda kwoty [kwota] zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia [data] do dnia zapłaty;
2. zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda kosztów procesu według norm przepisanych;
3. wydanie nakazu zapłaty w postępowaniu upominawczym, jeżeli sąd uzna, że zachodzą ku temu podstawy;
4. przeprowadzenie dowodów wskazanych w pozwie;
5. rozpoznanie sprawy również pod nieobecność powoda.

UZASADNIENIE

W dniu [data] powód zawarł z pozwanym umowę dotyczącą wykonania robót budowlanych/remontowych polegających na [dokładnie opisać zakres prac].

Strony ustaliły, że pozwany wykona prace w terminie do dnia [data], a wynagrodzenie za wykonanie robót wyniesie [kwota] zł. Powód przekazał pozwanemu kwotę [kwota] zł, co potwierdza [potwierdzenie przelewu/pokwitowanie/faktura].

Pozwany nie wykonał robót w uzgodnionym zakresie. Pomimo upływu terminu oraz kontaktów ze strony powoda, pozwany nie zakończył prac, nie rozliczył pobranych środków i nie zwrócił powodowi zapłaconej kwoty. Stan niewykonania robót potwierdza dokumentacja zdjęciowa, korespondencja stron oraz zeznania świadków.

Powód wezwał pozwanego do dobrowolnej zapłaty pismem z dnia [data wezwania], wyznaczając termin zapłaty do dnia [data]. Pozwany nie uregulował należności.

W związku z niewykonaniem zobowiązania przez pozwanego, powód dochodzi zwrotu kwoty [kwota] zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie oraz kosztami procesu.

Roszczenie jest uzasadnione, ponieważ pozwany przyjął środki pieniężne, nie wykonał umówionych robót i nie zwrócił pobranej kwoty. Zachowanie pozwanego doprowadziło do powstania szkody po stronie powoda oraz konieczności skierowania sprawy na drogę sądową.

WNIOSKI DOWODOWE

Wnoszę o przeprowadzenie następujących dowodów:

1. umowa z dnia [data] — na fakt zawarcia umowy, zakresu robót, wysokości wynagrodzenia i terminu wykonania prac;
2. potwierdzenie przelewu/pokwitowanie z dnia [data] — na fakt zapłaty kwoty [kwota] zł;
3. korespondencja SMS/e-mail/WhatsApp — na fakt ustaleń stron, ponagleń, opóźnienia i braku wykonania prac;
4. dokumentacja zdjęciowa — na fakt niewykonania lub nienależytego wykonania robót;
5. wezwanie do zapłaty z dnia [data] wraz z potwierdzeniem nadania — na fakt próby polubownego rozwiązania sporu;
6. zeznania świadka [imię, nazwisko, adres] — na fakt zakresu niewykonanych prac, obecności pozwanego na budowie, porzucenia robót albo stanu budowy;
7. kosztorys wykonania zastępczego — na fakt wysokości szkody i kosztów dokończenia robót przez innego wykonawcę.

ZAŁĄCZNIKI

1. odpis pozwu dla pozwanego,
2. umowa,
3. potwierdzenie zapłaty,
4. wezwanie do zapłaty,
5. potwierdzenie nadania wezwania,
6. zdjęcia,
7. korespondencja,
8. kosztorys,
9. inne dokumenty.

[podpis powoda]

Najlepsza strategia w tej sprawie

Najlepszy wariant to nie składać pozwu „na szybko”. Najpierw trzeba zrobić trzy rzeczy:

1. wysłać mocne wezwanie do zapłaty,
2. ustalić dokładną kwotę roszczenia,
3. opisać w pozwie konkretnie: co miało być zrobione, ile zapłacono, czego nie wykonano i jaka szkoda powstała.

Jeżeli sprawa dotyczy większej kwoty, trzeba rozważyć też roszczenie o odszkodowanie za wykonanie zastępcze, czyli różnicę między tym, co klient zapłacił nierzetelnemu wykonawcy, a tym, co musi zapłacić nowej firmie za dokończenie robót.